Sau 5 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW, ngày 24/6/2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới, tỉnh Nghệ An đã đạt nhiều kết quả quan trọng, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị và Nhân dân về vai trò của gia đình đối với phát triển bền vững. Nhiều mô hình hay, cách làm hiệu quả tiếp tục được nhân rộng, góp phần xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh; giữ gìn nền tảng đạo đức xã hội và phát huy bản sắc văn hóa xứ Nghệ trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội cùng quá trình đô thị hóa, di cư lao động và tác động của kinh tế thị trường, mô hình gia đình truyền thống nhiều thế hệ dần thu hẹp; tỷ lệ lao động đi làm ăn xa tăng cao; các nguy cơ về bạo lực gia đình, ly hôn, xâm hại trẻ em, lệch chuẩn hành vi trên không gian mạng ngày càng phức tạp.

Sau 5 năm triển khai Chỉ thị số 06, toàn tỉnh đã xây dựng và duy trì 978 câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững

Nghệ An là tỉnh có diện tích lớn, dân số đông, địa hình trải dài từ miền núi, trung du đến đồng bằng và ven biển. Nhiều địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa còn khó khăn; tỷ lệ lao động xuất khẩu, lao động làm việc ngoại tỉnh ở mức cao; nhiều gia đình thiếu sự chăm sóc trực tiếp của cha hoặc mẹ đối với con cái. Một số hủ tục lạc hậu trong hôn nhân, gia đình ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn tồn tại.

Trước yêu cầu mới đặt ra, các cấp ủy, chính quyền trong tỉnh đã xác định công tác gia đình không chỉ là nhiệm vụ văn hóa - xã hội đơn thuần mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn trực tiếp với xây dựng con người Nghệ An phát triển toàn diện, bảo đảm an sinh xã hội, giữ gìn ổn định chính trị và phát triển bền vững.

Ngay sau khi Chỉ thị số 06-CT/TW được ban hành, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã kịp thời xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện; chỉ đạo các cấp, ngành tổ chức quán triệt nghiêm túc, sâu rộng bằng nhiều hình thức phù hợp với 100% cơ quan, đơn vị cấp tỉnh và trên 95% cấp xã đã tổ chức quán triệt Chỉ thị tới cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Hệ thống văn bản lãnh đạo, chỉ đạo về công tác gia đình được ban hành tương đối đồng bộ. HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 20/2022/NQ-HĐND, ngày 22/12/2022 về chính sách hỗ trợ phát triển đời sống văn hóa cơ sở; UBND tỉnh ban hành các kế hoạch triển khai Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030, chương trình giáo dục đạo đức lối sống trong gia đình, chương trình phòng, chống bạo lực gia đình trong tình hình mới.

Các sở, ban, ngành, đoàn thể đã chủ động cụ thể hóa thành nhiều chương trình, kế hoạch thiết thực. Công tác gia đình được lồng ghép chặt chẽ với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, giáo dục đạo đức lối sống cho thế hệ trẻ và công tác giảm nghèo bền vững. Đặc biệt, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên và người đứng đầu được phát huy rõ nét. Nhiều địa phương đã đưa nội dung xây dựng gia đình hạnh phúc vào sinh hoạt chi bộ, hương ước, quy ước khu dân cư; gắn tiêu chí gia đình văn hóa với xây dựng cộng đồng văn minh, an toàn.

Sau 5 năm triển khai, toàn tỉnh đã xây dựng và duy trì 978 câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững; 1.899 nhóm phòng, chống bạo lực gia đình; nhân rộng 222 mô hình văn hóa tiêu biểu cấp tỉnh. Nghị quyết số 20/2022/NQ-HĐND của HĐND tỉnh với mức hỗ trợ 20 triệu đồng/mô hình đã tạo động lực quan trọng để các địa phương phát triển nhiều mô hình sáng tạo, sát thực tiễn. Cùng với đó, mạng lưới hỗ trợ gia đình tiếp tục được mở rộng với 2.191 “địa chỉ tin cậy” tại cộng đồng và 1.180 số điện thoại đường dây nóng, góp phần tiếp nhận, hỗ trợ và xử lý kịp thời các vụ việc liên quan đến bạo lực gia đình.

Công tác truyền thông được đổi mới mạnh mẽ. Tỉnh đã biên soạn, cấp phát 78.000 tờ gấp về phòng, chống bạo lực gia đình; 80.000 tờ gấp về Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình. Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu Luật Phòng, chống bạo lực gia đình” năm 2024 thu hút hơn 300.000 lượt xem và 60.000 lượt tương tác.

Các cơ quan báo chí trong tỉnh xây dựng, phát sóng 30 chuyên mục Văn hóa – Gia đình, 06 phóng sự và hơn 2.000 tin, bài tuyên truyền về xây dựng gia đình hạnh phúc, phòng chống bạo lực gia đình. Các hoạt động hưởng ứng Ngày Quốc tế hạnh phúc 20/3, Ngày Gia đình Việt Nam 28/6, Tháng hành động quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình được tổ chức sôi nổi, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.

Ngành Giáo dục và Đào tạo tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, văn hóa ứng xử cho học sinh; tổ chức 70 buổi tuyên truyền chuyên đề tại 30 điểm trường trên địa bàn tỉnh. Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp tổ chức hơn 900 cuộc truyền thông, 130 lớp tập huấn, diễn đàn và hội thi về kỹ năng xây dựng gia đình hạnh phúc, nuôi dạy con, phòng chống xâm hại trẻ em và bạo lực gia đình.

Đến năm 2025, toàn tỉnh có 869.940 hộ gia đình. Tỷ lệ hộ đăng ký thực hiện Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình đạt 70%, hướng tới trên 90% vào năm 2030.

Đáng chú ý, số vụ bạo lực gia đình giảm mạnh từ 420 vụ (năm 2021) xuống còn 172 vụ (năm 2025); các vụ việc đều được hỗ trợ, xử lý kịp thời. Số vụ xâm hại tình dục trẻ em giảm từ 21 vụ xuống còn 10 vụ; tình trạng tảo hôn cũng giảm từ 212 vụ (năm 2023) xuống còn 95 vụ (năm 2025).

Tỉnh cũng đạt nhiều kết quả tích cực trong giảm nghèo và hỗ trợ sinh kế cho các hộ gia đình, đặc biệt ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Bình quân mỗi năm tỷ lệ hộ nghèo giảm 1,21%; riêng miền núi giảm 2,29%/năm. Nhiều mô hình trồng cây dược liệu, chăn nuôi đại gia súc, du lịch cộng đồng đã giúp các hộ dân ổn định cuộc sống, từng bước vươn lên thoát nghèo.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác gia đình vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Đáng lo ngại là số vụ ly hôn có xu hướng gia tăng nhanh, đặc biệt trong giới trẻ. Nếu năm 2021 toàn tỉnh có 310 vụ ly hôn thì đến năm 2025 đã tăng lên 801 vụ, tăng gần 2,6 lần. Xu hướng “ngại kết hôn, ngại sinh con”, áp lực kinh tế, tác động của mạng xã hội và lối sống thực dụng đang đặt ra nhiều vấn đề mới đối với sự bền vững của gia đình hiện đại.

Đội ngũ cán bộ làm công tác gia đình ở cơ sở chủ yếu kiêm nhiệm; việc chia sẻ dữ liệu giữa các ngành còn hạn chế; cơ sở dữ liệu số về gia đình chưa đồng bộ. Một số chính sách hỗ trợ nhóm gia đình đặc thù như gia đình đơn thân, sau ly hôn, gia đình có người nhiễm HIV, gia đình vùng khó khăn… vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.

Tiếp tục xây dựng gia đình phát triển toàn diện, hạnh phúc, bền vững và thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế

Trong thời gian tới, Nghệ An xác định tiếp tục xây dựng gia đình phát triển toàn diện, hạnh phúc, bền vững và thích ứng với bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng. Tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các cơ chế, chính sách về gia đình; tăng cường lồng ghép mục tiêu công tác gia đình trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; ưu tiên hỗ trợ các nhóm gia đình đặc thù và vùng khó khăn.

Cùng với đó là đẩy mạnh truyền thông trên nền tảng số; xây dựng các chương trình giáo dục kỹ năng làm cha mẹ, quản lý xung đột gia đình, sử dụng mạng xã hội an toàn cho thanh thiếu niên và các gia đình trẻ. Công tác chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu số về gia đình gắn với Đề án 06 của Chính phủ sẽ được tăng cường nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và dự báo các vấn đề xã hội.

Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi hình thành nhân cách, nuôi dưỡng tâm hồn và giữ gìn những giá trị văn hóa bền vững của dân tộc. Những kết quả đạt được sau 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW tiếp tục khẳng định quyết tâm của Nghệ An trong xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, tạo nền tảng quan trọng để xây dựng quê hương Nghệ An phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Quang Minh

(Nguồn: Báo cáo số 246-BC/TU, ngày 13/5/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về sơ kết 05 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW, ngày 24/6/2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới)