Sáng nay (09/7/2026), Đoàn công tác Bộ Dân tộc và Tôn giáo do đồng chí Y Thông - Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND tỉnh để đánh giá kết quả thực hiện Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi giai đoạn 2026 - 2030 năm 2026 tại Nghệ An.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ cùng lãnh đạo các Sở, ngành, địa phương liên quan tiếp và làm việc với Đoàn công tác.

Quang cảnh buổi làm việc

Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Vi Văn Sơn báo cáo kết quả triển khai giai đoạn 2021-2025

Tại buổi làm việc, lãnh đạo các Sở, ngành và địa phương tập trung báo cáo các nội dung trọng tâm, gồm: Kết quả thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu các Chương trình MTQG giai đoạn 2021–2025, nhất là Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi; làm rõ những chỉ tiêu đã hoàn thành, chưa hoàn thành và khả năng hoàn thành trong thời gian tới; tình hình triển khai, giải ngân nguồn vốn theo Nghị quyết số 257 của Quốc hội về kéo dài thời gian thực hiện và chuyển nguồn vốn; kết quả triển khai Hợp phần 2 của Chương trình do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì; nhu cầu cấp thiết tại khu vực miền Tây Nghệ An, nhất là về điện, nước sinh hoạt, đất ở, đất sản xuất và nhà ở để xác định các nhiệm vụ ưu tiên trong giai đoạn tiếp theo; đồng thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc và kiến nghị với Trung ương để báo cáo Chính phủ xem xét, giải quyết.

Thành viên đoàn công tác đề nghị làm rõ một số nội dung về hỗ trợ, xây dựng mô hình sinh kế hỗ trợ đồng bào DTTS

Nghệ An là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn với 16.489,97 km², có 468 km đường biên giới giáp Lào và 82 km bờ biển. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã từ ngày 01/7/2025, toàn tỉnh có 130 xã, phường. Hiện, Nghệ An có hơn 548.000 đồng bào DTTS thuộc 49 dân tộc, trong đó có 5 dân tộc sinh sống thành cộng đồng gồm Thái, Thổ, Khơ Mú, Mông và Ơ Đu.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Võ Thị Nhung trao đổi, báo cáo một số nội dung liên quan đến Chương trình giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới

Phó Giám đốc Sở Tài chính Hồ Việt Dũng báo cáo về việc phân bổ kinh phí và vốn đối ứng thực hiện Chương trình MTQG

Phó Giám đốc Sở Y tế Nguyễn Văn Nam báo cáo kết quả thực hiện mục tiêu ở lĩnh vực y tế

Lãnh đạo UBND xã Quỳ Hợp báo cáo tình hình triển khai Chương trình MTQG trên địa bàn xã

Đến ngày 30/6/2026, việc thực hiện các chỉ tiêu giai đoạn 2021–2025 của Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ giảm nghèo trong đồng bào DTTS bình quân hằng năm đạt trên 3%; thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 38,4 triệu đồng/người/năm. Tỉnh hoàn thành các mục tiêu về giáo dục, tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 51,5%, vượt mục tiêu đề ra. Hạ tầng văn hóa, giáo dục, thông tin tiếp tục được đầu tư, dự kiến đến cuối năm 2026, 100% trường lớp học được kiên cố hóa, 95% người dân được xem truyền hình, 96% được nghe phát thanh và 50% thôn có đội văn hóa, văn nghệ truyền thống hoạt động thường xuyên.

Việc tích hợp 03 Chương trình MTQG thành một Chương trình thống nhất cùng với sắp xếp đơn vị hành chính được đánh giá đã tạo thuận lợi trong quản lý, quy hoạch, huy động nguồn lực và thu hút đầu tư. Tỉnh cũng đã kiện toàn bộ máy chỉ đạo triển khai giai đoạn 2026–2030, đồng thời ban hành các cơ chế phân bổ nguồn lực phục vụ thực hiện chương trình.

Tuy nhiên, Nghệ An vẫn đối mặt với nhiều khó khăn khi vùng đồng bào DTTS và miền núi còn tỷ lệ hộ nghèo cao, với 27.154 hộ nghèo (23,3%) và 25.401 hộ cận nghèo (21,8%). Một số chỉ tiêu dự kiến chưa hoàn thành trong năm 2026, như tỷ lệ xã, thôn ra khỏi diện đặc biệt khó khăn và tỷ lệ đồng bào DTTS tham gia bảo hiểm y tế.

Tiến độ giải ngân nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 còn chậm, mới đạt 13,13% kế hoạch. Nguyên nhân chủ yếu do thiếu quỹ đất sản xuất, khó khăn trong triển khai các dự án dược liệu, vướng mắc về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, tác động của thiên tai và những hạn chế về năng lực cán bộ cơ sở sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Trong thời gian tới, UBND tỉnh Nghệ An sẽ tập trung hoàn thiện kế hoạch thực hiện Chương trình giai đoạn 2026–2030, rà soát điều chỉnh nguồn vốn, đẩy nhanh tiến độ các dự án, tăng cường kiểm tra, tháo gỡ khó khăn tại cơ sở và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ nhằm hoàn thành các mục tiêu phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn Chương trình MTQG

Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Thông phát biểu

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Thông – Trưởng Đoàn công tác ghi nhận những kết quả tỉnh Nghệ An đạt được trong triển khai thực hiện các Chương trình MTQG, đồng thời đề nghị tỉnh tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn.

Thứ trưởng Y Thông cho biết, hệ thống Chương trình MTQG đang được kiện toàn theo hướng thống nhất một Ban Chỉ đạo do Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng ban. Dự kiến thời gian tới sẽ bổ sung thêm Chương trình MTQG phòng, chống tội phạm, nâng tổng số lên 06 Chương trình.

Đối với Nghệ An, tỉnh đã hoàn thành một số chỉ tiêu giai đoạn 2021-2025, tuy nhiên vẫn còn một số mục tiêu chưa đạt, nhất là việc đưa các xã, thôn đặc biệt khó khăn ra khỏi diện đặc biệt khó khăn.

Về giải ngân vốn, Đoàn công tác đề nghị tỉnh tập trung thực hiện hiệu quả nguồn vốn được phép kéo dài sang năm 2026 theo Nghị quyết số 257 của Quốc hội, hạn chế tối đa việc phải hoàn trả ngân sách. Đồng thời, chủ động chuẩn bị các điều kiện triển khai kế hoạch đầu tư giai đoạn 2026-2030 ngay sau khi Trung ương phân bổ vốn.

Đoàn cũng đề nghị Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tham mưu triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 424/NQ-CP của Chính phủ, hoàn thiện các tiêu chí, quy trình phân bổ nguồn lực để bảo đảm triển khai hiệu quả giai đoạn tiếp theo của Chương trình.

Đối với những khó khăn của vùng đồng bào DTTS, Đoàn công tác nhấn mạnh cần ưu tiên giải quyết các nhu cầu cấp thiết như bố trí, sắp xếp dân cư tại các khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân. Riêng vấn đề đất sản xuất được xác định là khó khăn lớn.

Tiếp thu các kiến nghị của tỉnh về bổ sung nguồn lực và giảm áp lực vốn đối ứng của địa phương, Đoàn công tác cho biết sẽ tổng hợp, báo cáo các Bộ, ngành và cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Nghệ An quyết tâm nâng cao hiệu quả triển khai các Chương trình MTQG

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ phát biểu

Thay mặt lãnh đạo tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ trân trọng cảm ơn đoàn công tác và Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã quan tâm, đồng hành, hỗ trợ tỉnh trong quá trình triển khai thực hiện các Chương trình MTQG trên địa bàn tỉnh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, Nghệ An đã tập trung chỉ đạo quyết liệt, phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành và địa phương để triển khai các Chương trình. Giai đoạn I đã đạt nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng và kinh nghiệm quan trọng cho giai đoạn II. Những khó khăn ban đầu về cơ chế, nguồn vốn, giải ngân và tổ chức thực hiện từng bước được tháo gỡ, tiến độ giải ngân cơ bản đáp ứng yêu cầu đối với nguồn vốn Trung ương giao.

Đối với giai đoạn tiếp theo, tỉnh đã chủ động chuẩn bị các điều kiện để triển khai ngay trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn và hệ thống văn bản hướng dẫn đã được hoàn thiện. Nghệ An đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao hiệu quả thực hiện các Chương trình, phát huy tinh thần tự lực, tự cường, góp phần giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào DTTS, miền núi.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh, thách thức lớn nhất hiện nay là phát triển sinh kế cho người dân vùng sâu, vùng xa. Điều kiện địa hình phức tạp, hạ tầng còn thiếu đồng bộ, việc phát triển các mô hình kinh tế dưới tán rừng gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng được điều chỉnh tăng đã góp phần cải thiện thu nhập, giảm bớt khó khăn cho người dân, dù sinh kế vẫn cần tiếp tục được quan tâm hỗ trợ.

Nghệ An cũng đang triển khai nhiều dự án đầu tư tại khu vực miền Tây với tổng nguồn lực hàng trăm tỷ đồng. Tuy nhiên, quá trình thực hiện gặp không ít khó khăn về lựa chọn địa điểm, giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng điện, nước, giao thông và viễn thông do địa hình hiểm trở, nhiều khu vực còn cách trở.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, để phát triển sinh kế bền vững cho đồng bào miền núi, cần tiếp tục ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, nhất là giao thông, điện và hạ tầng số, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận dịch vụ, phát triển sản xuất và nâng cao đời sống.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ trân trọng cảm ơn và  bày tỏ mong muốn Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng các Bộ, ngành Trung ương tiếp tục quan tâm, hướng dẫn, hỗ trợ Nghệ An trong quá trình triển khai các Chương trình MTQG, đặc biệt đối với khu vực miền Tây và vùng đồng bào DTTS còn nhiều khó khăn, nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư và bảo đảm người dân thực sự được thụ hưởng từ các chính sách phát triển.

Phan Quỳnh