Lễ hội Đền Mai Bảng - di sản tâm linh của cư dân vùng biển Cửa Lò
Bộ
Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành 2 quyết định chính thức ghi danh
Lễ hội Đền Mai Bảng và tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An vào
Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ảnh chụp màn hình: T.P
Theo
Quyết định số 23/QĐ-BVHTTDL, Lễ hội Đền Mai Bảng (Phường Cửa Lò) chính
thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội gắn
với tín ngưỡng thờ Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi - vị tướng tài thời Lê
sơ, người có công lớn trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giúp Vua Lê Lợi đánh
tan quân Minh xâm lược, đồng thời giúp nhân dân khai hoang, lập làng,
ổn định cuộc sống.
Sau khi ông mất, nhân dân làng Mai Bảng lập bài
vị thờ phụng, tôn ông làm Thành Hoàng làng. Ngoài Chiêu Trưng Đại Vương
Lê Khôi, đền Mai Bảng còn thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu,
Thủy Tinh phu nhân và 6 vị khai cơ lập làng khác, thể hiện chiều sâu tín
ngưỡng và truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của cư dân ven biển.
Một nghi lễ trong Lễ hội đền Mai Bảng. Ảnh: CSCC
Hằng
năm, tại đền Mai Bảng diễn ra 2 lễ hội lớn vào ngày 12/02 và 03/05 âm
lịch. Trong đó, lễ hội ngày 12/02 mang ý nghĩa đặc biệt, vừa là ngày kỷ
niệm thành lập làng, vừa là lễ cầu ngư của ngư dân biển Cửa Lò, đồng
thời là ngày giỗ Chế Thắng phu nhân.
Lễ hội gồm phần lễ trang
nghiêm với các nghi thức cầu đinh, cầu ngư, rước kiệu và phần hội sôi
nổi với nhiều trò chơi dân gian như cờ người, kéo co, lắc mủng, đẩy gậy,
nhảy bao bố, làm quết oản (một loại bánh được dâng lên các chư vị thánh
thần) giữa các dòng họ… tạo nên không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng
giàu bản sắc.
Lễ hội Đền Mai Bảng được xem là di sản văn hóa phi
vật thể tiêu biểu của cư dân vùng biển Cửa Lò, góp phần bảo lưu các giá
trị truyền thống, bồi đắp tinh thần đoàn kết cộng đồng và giáo dục lòng
yêu nước cho các thế hệ.
Tri thức chế biến lươn - tinh hoa ẩm thực Nghệ An
Cùng
ngày, theo Quyết định số 22/QĐ-BVHTTDL, tri thức chế biến món ăn từ
lươn ở Nghệ An cũng được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Đây là kho tàng tri thức dân gian đặc sắc, phản ánh sự thích ứng linh
hoạt của cư dân nông nghiệp vùng Bắc Trung Bộ với điều kiện tự nhiên
khắc nghiệt.
Tri thức này thể hiện rõ ở sự đa dạng món ăn như cháo
lươn, súp lươn, miến lươn, lươn xào, lươn om chuối đậu, lươn nướng…,
với bí quyết nằm ở khâu sơ chế kỹ lưỡng, sử dụng gia vị đặc trưng như
hành tăm, nghệ tươi, ớt, sả và kỹ thuật ninh nước dùng công phu từ xương
lươn. Trong đó, cháo lươn và súp lươn được xem là những món tiêu biểu,
tạo nên dấu ấn riêng của ẩm thực xứ Nghệ.
Sự phong phú của ẩm thực
lươn từng được khẳng định tại Festival Văn hóa Ẩm thực Nghệ An tháng
7/2019, khi sự kiện “50 món lươn” được tổ chức và xác lập kỷ lục Việt
Nam, với hàng chục món ăn độc đáo từ lươn do các nghệ nhân trình diễn.
Hiện nay, trên nền
tảng hương vị truyền thống, lươn Nghệ An tiếp tục được chế biến theo
hướng hiện đại, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng như lươn chiên
giòn, lươn khô, lươn đóng hộp, miến lươn đóng gói…, góp phần đưa di sản
ẩm thực này lan tỏa rộng rãi hơn trong đời sống đương đại.
Việc
Nghệ An cùng lúc có thêm 2 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, không
chỉ khẳng định chiều sâu văn hóa của vùng đất “địa linh nhân kiệt”, mà
còn mở ra cơ hội để bảo tồn, phát huy các giá trị di sản gắn với phát
triển du lịch và kinh tế văn hóa bền vững.
Nguồn: Báo và PTTH Nghệ An (06/1/2026).