Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 4 HĐND tỉnh khóa XIX, sáng 14/7/2026, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Quốc Việt đăng đàn trả lời chất vấn với nội dung: Công tác quản lý nhà nước về đất đai, nhất là công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; thực trạng, nguyên nhân và giải pháp trong thời gian tới.

Quang cảnh phiên chất vấn. Ảnh KO

Giám đốc Hoàng Quốc Việt đăng đàn trả lời nội dung chất vấn. Ảnh KO

Giám đốc Hoàng Quốc Việt cho biết, việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) lần đầu cho các tổ chức đạt tỷ lệ 97%, đất ở của hộ gia đình và cá nhân đạt 95%, nhóm đất nông nghiệp đạt 91,1% và đất lâm nghiệp đạt 86%. Công tác cấp đổi, đăng ký biến động đất đai cũng đạt tỷ lệ cao; trong đó, tiếp nhận 2.220 hồ sơ của các tổ chức, đã giải quyết 2.135 hồ sơ, đạt 96,17%; tiếp nhận 185.177 hồ sơ của hộ gia đình, cá nhân, đã giải quyết 173.315 hồ sơ, đạt 93,59%.

Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) tại một số dự án trọng điểm vẫn còn kéo dài, gây ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thu hút đầu tư. Một số dự án chậm triển khai đã làm lãng phí nghiêm trọng quỹ đất của địa phương. Đồng thời, mô hình chính quyền hai cấp mới đi vào vận hành đã tạo áp lực cực kỳ lớn về cả nhân lực lẫn năng lực xử lý hồ sơ ở cấp cơ sở…

Để khắc phục triệt để những bất cập này, trong thời gian tới, Sở sẽ tập trung nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ cấp xã và tăng cường thanh tra, kiểm tra nhằm xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Tỉnh sẽ đẩy nhanh tiến độ bồi thường, GPMB; kiên quyết thu hồi các dự án chậm tiến độ, đẩy mạnh chương trình chuyển đổi số ngành đất đai. Đồng thời, Sở sẽ phối hợp chặt chẽ với các cấp, ngành để giải quyết dứt điểm việc cấp GCNQSD đất ở đang còn tồn đọng…

Về việc “Cò" đất làm thủ tục nhanh hơn dân

Đại biểu Trình Văn Nhã - Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Đại Đồng nêu ý kiến. Ảnh PQ

Đại biểu Trình Văn Nhã - Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Đại Đồng cho rằng báo cáo của Sở chưa thống kê rõ số lượng hồ sơ quá hạn dù thực tế toàn tỉnh đang tồn đọng gần 10.000 hồ sơ chưa được giải quyết dứt điểm. Bên cạnh đó, dư luận và cử tri phản ánh rất nhiều về việc người dân tự đi làm thủ tục đất đai thì bị trả lại hồ sơ nhiều lần, trong khi các đối tượng đóng vai trò môi giới hay còn gọi là "cò" đất nhận ủy quyền lại xử lý vô cùng nhanh chóng và trôi chảy; đề nghị Giám đốc Sở làm rõ thực trạng này và đưa ra giải pháp khắc phục triệt để.

Giải trình về nội dung này, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Quốc Việt cho biết, tình hình thực hiện công tác quản lý đất đai kể từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tính từ ngày 01/7/2025 đến ngày 30/6/2026, 20 chi nhánh của Văn phòng Đăng ký Đất đai trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận hơn 187.000 hồ sơ đất đai các loại. Thời hạn giải quyết được pháp luật quy định rất cụ thể, có những hồ sơ phức tạp cần tối đa 25 ngày để thẩm định, có hồ sơ giải quyết trong 3 ngày và cũng có những hồ sơ chỉ xử lý trong vòng 1 ngày. Do đó, việc duy trì lượng hồ sơ đang trong quy trình xử lý khoảng 10.000 hồ sơ tại một thời điểm là hoàn toàn phù hợp với quy trình vận hành thực tế, đảm bảo đúng trình tự, thủ tục quy định của pháp luật chứ không phải là hồ sơ bị tồn đọng hay trễ hạn. Tuy nhiên, liên quan đến ý kiến của đại biểu về số liệu tại Phụ lục, Giám đốc Sở nghiêm túc thừa nhận sơ suất của bộ phận chuyên môn trong việc chưa cập nhật đầy đủ, kịp thời số lượng hồ sơ bị trả lại và hồ sơ giải quyết chậm trễ vào báo cáo gửi HĐND tỉnh.

Về tình hình hồ sơ quá hạn, trong tổng số hơn 187.000 hồ sơ tiếp nhận gần một năm qua, số lượng hồ sơ giải quyết chậm thực tế là hơn 2.600 hồ sơ, chỉ chiếm tỷ lệ 1,51%. Với tỷ lệ này, Nghệ An đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá là một trong những địa phương kiểm soát tốt và có tỷ lệ hồ sơ quá hạn ở mức rất thấp trên cả nước. Đồng thời, hệ thống thông tin dịch vụ công trực tuyến hiện nay thực hiện giám sát, đo lường thời gian xử lý một cách tự động và nghiêm ngặt đến từng phút, từng giờ. Vì vậy, một phần lớn trong số các hồ sơ bị ghi nhận chậm thực chất chỉ trễ hạn vài phút hoặc vài giờ do các yếu tố kỹ thuật đường truyền, bên cạnh số ít hồ sơ bị chậm thực tế từ 1- 2 ngày do vướng mắc nghiệp vụ phát sinh.

Giải trình về hiện tượng người dân đi làm hồ sơ đất đai trực tiếp thì gặp khó khăn trong khi các đơn vị dịch vụ tư vấn thường gọi là "cò" đất lại làm rất nhanh, người đứng đầu ngành thẳng thắn chỉ ra nguyên nhân. Các đơn vị dịch vụ tư vấn thường hoạt động rất chuyên nghiệp và làm hồ sơ liên tục nên đầu tư nhiều thời gian, tập trung đeo bám và chuẩn bị bộ hồ sơ chặt chẽ, bài bản, đúng quy định ngay từ đầu. Ngược lại, người dân thỉnh thoảng mới đi làm thủ tục một lần nên hồ sơ chuẩn bị thường thiếu thành phần hoặc chưa đảm bảo nội dung theo quy định mới. Việc cán bộ địa chính cấp xã buộc phải trả lại hồ sơ để yêu cầu bổ sung theo đúng luật vô tình gây ra sự phiền hà, tạo tâm lý ức chế và phát sinh dư luận không tốt trong nhân dân.

Nhận thức rõ bất cập này, trong thời gian qua, ngành Tài nguyên và Môi trường đã nắm bắt tình hình và triển khai các giải pháp quyết liệt nhằm chỉ đạo UBND các xã, phường, thị trấn tập trung nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ địa chính. Trong đó, chú trọng nâng cao năng lực của bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp nhằm kiểm soát chặt chẽ chất lượng hồ sơ đầu vào, hạn chế tối đa việc phải trả lại hồ sơ để người dân đỡ phải đi lại nhiều lần, gây phản cảm trong dân. Đồng thời, đề nghị lãnh đạo các địa phương quan tâm sâu sát hơn nữa đối với đội ngũ cán bộ trong lĩnh vực đất đai, đặc biệt là cán bộ công tác tại bộ phận Một cửa, nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và củng cố niềm tin của nhân dân.

Tìm giải pháp cho hạn mức đất ở trước năm 1980 và sẽ điều chỉnh hơn 11.000 ha đất lâm nghiệp để giải quyết nhu cầu đất ở cho đồng bào miền núi

Đại biểu Phan Thị An - Chủ tịch UBND xã Đông Thành phản ánh sự mất công bằng trong việc xác định hạn mức đất ở đối với trường hợp sử dụng đất trước ngày 18/12/1980. Ảnh PQ

Về nội dung đại biểu Phan Thị An phản ánh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thừa nhận hiện đang tồn tại sự chênh lệch quyền lợi giữa hai nhóm đối tượng có cùng nguồn gốc đất. Tiếp nhận nhiều ý kiến từ các địa phương và nhận thấy bất cập này, Sở đã chủ động tham mưu UBND tỉnh báo cáo lên Chính phủ cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Phó Thủ tướng Chính phủ cũng đã có văn bản chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường tháo gỡ. Trong dự thảo sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 đã được đề cập theo hướng giao quyền lại cho địa phương tự quy định nhằm đảm bảo tính công bằng cho người sử dụng đất dù họ đã có giấy tờ hay chưa. Ngay khi thẩm quyền này được phân cấp về cho địa phương, Sở sẽ phối hợp với các Sở, ngành liên quan tham mưu cho Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh ban hành quyết định áp dụng thống nhất mức xét 05 lần hạn mức cho cả hai trường hợp trên.

Làm rõ về công tác quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường, đặc biệt là việc tháo gỡ khó khăn trong lập phương án sử dụng đất, giao đất cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân theo phản ánh của đại biểu Nguyễn Anh Hoa, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, để triển khai kết luận của HĐND tỉnh, UBND tỉnh đã giao các ngành chức năng và các huyện, xã triển khai đồng bộ 06 nhóm nhiệm vụ trọng tâm và bước đầu đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, một số nhiệm vụ chưa thể hoàn thành dứt điểm do sự khác biệt trong quan điểm hướng dẫn giữa Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng với việc Luật Đất đai năm 2024 có thêm các quy định mới và những thay đổi khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp. Trong thời gian tới, Sở sẽ chủ trì, phối hợp với các ngành tiếp tục hoàn thiện đo đạc và xây dựng phương án giao đất cho nhân dân sản xuất thông qua việc thu hồi các diện tích đất sử dụng kém hiệu quả từ các nông lâm trường.

Đại biểu Mong Thị Yến - Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, Bí thư Đoàn xã Hữu Kiệm chất vấn về nhu cầu tách hộ rất lớn tại các địa phương miền núi, trong khi quỹ đất tại đây chủ yếu lại là đất lâm nghiệp. Ảnh PQ

Về nội dung đại biểu Mong Thị Yến chất vấn, Người đứng đầu ngành Nông nghiệp và Môi trường cho biết, qua công tác chỉ đạo khắc phục hậu quả sau các cơn bão năm 2025, cơ quan chức năng đã chỉ đạo Chi cục Kiểm lâm và Đoàn điều tra quy hoạch lâm nghiệp tiến hành rà soát, bóc tách những phần diện tích đất có khả năng phục vụ mục đích đất ở ra khỏi quy hoạch đất lâm nghiệp. Hiện UBND tỉnh đã trình hồ sơ lên Bộ Nông nghiệp và Môi trường để chờ Chính phủ phê duyệt điều chỉnh quy hoạch đất lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021 – 2030. Khi được Chính phủ thông qua, địa phương sẽ thực hiện điều chỉnh hơn 11.000 ha đất lâm nghiệp để giao lại cho các huyện, xã rà soát, tiến hành cấp GCNQSDĐ cho nhân dân. Việc này sẽ đảm bảo cho đồng bào các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa có đất ở hợp pháp, từ đó yên tâm ổn định cuộc sống và phát triển sản xuất bền vững.

Về nội dung công tác cấp đổi đất đai, hướng giải quyết các khó khăn hiện tại và liệu tỉnh có tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cấp cơ sở hay không, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, kể từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/07/2015, tỉnh đã thực hiện nhất quán quan điểm đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho cấp xã trong lĩnh vực đất đai nhằm tạo thuận lợi, rút ngắn thời gian đi lại cho người dân. UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 30 ngày 01/06/2026, ủy quyền cho cấp xã quản lý 32 nhiệm vụ liên quan đến đất đai, đồng thời chuyển 11 nhiệm vụ từ thẩm quyền của UBND sang thuộc trách nhiệm trực tiếp của Chủ tịch UBND cấp xã. Trong thời gian đầu thực hiện, các địa phương gặp nhiều vất vả và xảy ra tình trạng tắc nghẽn công việc vì cán bộ địa chính cấp xã còn tâm lý e ngại. Sở đã thành lập 07 Tổ công tác trực tiếp xuống địa phương hướng dẫn nghiệp vụ theo phương thức “cầm tay chỉ việc”, ban hành Sổ tay hướng dẫn chuyên môn và xây dựng hồ sơ mẫu gửi 30 xã, phường nhằm thống nhất quy trình xử lý. Đến nay, sau hơn một năm triển khai, công việc đã bắt đầu trôi chảy.

Đại diện UBND xã Tam Hợp cho biết thời gian qua xã đã tập trung đối thoại, đến nay, người dân không còn khiếu kiện về lĩnh vực đất đai. Ảnh PQ

Làm rõ thực trạng quản lý đất nông lâm trường bàn giao về địa phương, đại diện UBND xã Tam Hợp cho biết, đây là vấn đề lịch sử vô cùng phức tạp, kéo dài hơn 20 năm qua, dù đã được cấp tỉnh, cấp huyện cũ và các xã cũ tập trung giải quyết nhưng vẫn chưa dứt điểm, dẫn đến tình trạng đơn thư khiếu nại kéo dài. UBND xã đã tích cực vào cuộc, chủ động tổ chức nhiều buổi làm việc, đối thoại trực tiếp, đồng thời tuyên truyền, vận động bà con để tìm hướng khắc phục. Đến nay, người dân cơ bản đã đồng thuận, không còn tình trạng khiếu nghị, khiếu kiện đông người kéo dài liên quan đến đất đai. Từ những khó khăn thực tế đó, xã Tam Hợp đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường quan tâm tham mưu UBND tỉnh bố trí nguồn kinh phí để thực hiện công tác đo đạc bản đồ địa chính… góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đất đai trên địa bàn.

Đối với câu hỏi của đại biểu Nguyễn Hoài An về tình trạng sai lệch bản đồ địa chính, Người đứng đầu ngành Nông nghiệp và Môi trường cho biết, toàn tỉnh có 130 xã, phường đã được đo đạc bản đồ số theo hệ tọa độ quốc gia. Tuy nhiên, hệ thống bản đồ này được đo đạc từ giai đoạn 1999 – 2004, đến nay đã trên dưới 25 năm nên không tránh khỏi sai lệch so với hiện trạng sử dụng đất thực tế. Trong thời gian tới, đề nghị các xã phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát lại các diện tích đất lâm nghiệp, đất ở và đất nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa để tham mưu cho UBND tỉnh chỉ đạo đo đạc lại.

Về tình trạng lấn chiếm đất lâm nghiệp của các chủ rừng mà đại biểu Võ Thị Lan phản ánh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Sở đã rà soát, khoanh vùng các diện tích bị lấn chiếm, đồng thời chỉ đạo các xã, nông lâm trường phối hợp với các Sở, ngành vào cuộc xử lý dứt điểm. Đối với những trường hợp có thể xử lý được, yêu cầu người dân trả lại đất cho chủ rừng và UBND xã quản lý theo đúng quy định. Đối với những trường hợp phức tạp, khó xử lý do lịch sử sử dụng lâu đời, cơ quan chức năng thực hiện các phương án giải quyết hài hòa giữa lợi ích của chủ rừng và các hộ gia đình. Về lâu dài, tỉnh sẽ tiến hành đo đạc, số hóa hồ sơ để quản lý bài bản diện tích đất lâm nghiệp này.

Giám đốc Sở Tài chính Trịnh Thanh Hải trả lời. Ảnh PQ

Trả lời về nội dung đại biểu Nguyễn Hoài An băn khoăn về kinh phí đo đạc, lập hồ sơ địa chính để xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, Giám đốc Sở Tài chính Trịnh Thanh Hải cho biết ngay từ đầu năm đã bố trí khoảng 100 tỷ đồng cho nhiệm vụ này, xuất phát từ nhu cầu thực tế và nhiệm vụ trong nhiều năm qua. Riêng trong năm nay, thực hiện Chỉ thị 05 của Chính phủ về nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, cấp kinh phí cho 130 xã, phường khoảng 112 tỷ đồng. Đến nay, Sở Tài chính và Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp phân bổ xong 40 tỷ đồng từ nguồn dự toán giao đầu năm. Đối với phần kinh phí còn lại khoảng 72 tỷ đồng, Sở Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường xử lý theo tiến độ và quy mô. Bên cạnh nguồn lực hiện có, Trung ương cũng đang có dự kiến phân bổ cho tỉnh Nghệ An khoảng 50 tỷ đồng để thực hiện nhiệm vụ này. Giám đốc Sở Tài chính khẳng định nguồn lực để thực hiện công tác đo đạc, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai hoàn toàn được đảm bảo và đây luôn là một trong những nhiệm vụ được ưu tiên hàng đầu.

Gỡ vướng tái định cư thủy điện

Về tiến độ giải quyết các vướng mắc tồn đọng tại các dự án thủy điện, Giám đốc Sở Công Thương cho biết, vấn đề bồi thường, GPMB và tái định cư các công trình thủy điện đã được UBND tỉnh tập trung chỉ đạo quyết liệt trong thời gian qua. Tổ công tác chuyên trách đã được thành lập và bám sát địa bàn để tháo gỡ khó khăn. Chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay, tổ công tác đã có 3 đợt làm việc trực tiếp với các xã. Qua rà soát, hiện có 05 nhóm vướng mắc về vấn đề bồi thường, GPMB, tái định cư… thuộc trách nhiệm trực tiếp của UBND cấp xã. Trong khi các Sở, ngành và chủ đầu tư đều vào cuộc rất quyết liệt, thì vai trò quyết định tiến độ lúc này hoàn toàn phụ thuộc vào sự quyết tâm và trách nhiệm thực thi của chính quyền cấp xã.

Về công tác nâng cao năng lực và giải quyết áp lực cho đội ngũ cán bộ công chức cấp cơ sở, Giám đốc Sở Nội vụ Nguyễn Viết Hưng cho biết, chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã đẩy mạnh phân cấp quản lý với 1.750 quy định và 318 nhiệm vụ chuyên môn được đưa về cho cơ sở, đồng thời tỉnh cũng tiếp nhận thêm 651 nhiệm vụ từ Trung ương. Người đứng đầu ngành Nội vụ thừa nhận áp lực lớn đối với cấp cơ sở, đồng thời mong muốn có sự chia sẻ khi các sở, ngành cấp trên cũng phải xử lý khối lượng hồ sơ thẩm định khổng lồ.

Về nguồn nhân lực tại cơ sở, toàn tỉnh hiện có hơn 340 cán bộ có trình độ chuyên môn sâu về lĩnh vực đất đai, cơ bản đáp ứng tốt yêu cầu công việc; ngược lại, nhân sự cho các mảng xây dựng, thú y và công nghệ thông tin… lại đang rất khiêm tốn. Nhờ sự quan tâm và làm công tác tư tưởng kịp thời của cấp ủy, chính quyền các cấp, đến nay hầu hết cán bộ công chức địa chính - xây dựng cấp cơ sở đã ổn định tư tưởng, yên tâm công tác. Đối với một vài trường hợp cá biệt còn dao động, Sở Nội vụ sẽ có giải pháp nhằm bảo đảm không làm ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết TTHC của người dân.

Kim Oanh